147 Quản lý chất thải nông nghiệp: Cần nhân rộng các mô hình hiệu quả mới nhất

Với thế mạnh về sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản đã đóng góp đáng kể vào tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong những năm qua. Tuy nhiên, bên cạnh đó, công tác quản lý, xử lý chất thải rắn (CTR) trong sản xuất chưa được thực hiện tốt.

Bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng được vứt thẳng xuống ruộng.

Nhiều áp lực về môi trường

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp và Tài nguyên – Môi trường (TN-MT), hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm và động vật hoang dã tạo việc làm và là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ nông dân. Tuy nhiên, lượng CTR từ các hoạt động này thải ra môi trường không hề thấp. Trong đó, theo báo cáo tổng kết công tác “Điều tra, đánh giá hiện trạng và đề xuất mô hình quản lý chất thải rắn nông thôn tỉnh Bắc Lưu”, tổng lượng chất thải rắn từ hoạt động chăn nuôi thải ra môi trường khoảng 3.980 tấn. /ngày.

Các loại chất thải rắn từ chăn nuôi bao gồm: phân, bã thải, xác gia súc, gia cầm, chất thải lò mổ… Đối với chất thải rắn phát sinh từ các trang trại trên địa bàn tỉnh, phần lớn được thu gom, xử lý như: xây dựng hầm biogas; Bắt buộc sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn cho cá… Đặc biệt đối với chất thải rắn phát sinh từ các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, phần lớn được thải trực tiếp ra môi trường nước, đất phát sinh mùi hôi ảnh hưởng đến đời sống. Cuộc sống, sinh hoạt của các gia đình sống trong xóm. Điều đáng lưu ý là chất thải rắn thải ra môi trường chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh, ký sinh trùng, có nguy cơ lây lan dịch bệnh nếu xâm nhập vào nguồn nước.

Bên cạnh đó, lượng chất thải rắn từ nông nghiệp thải ra môi trường cũng không ít. Năm 2021, diện tích gieo trồng lúa toàn tỉnh sẽ vượt 191.000 ha và sau mỗi vụ thu hoạch, nông dân sẽ thải ra môi trường hàng triệu tấn rơm rạ. Tuy nhiên, việc tái sử dụng lượng rơm rạ này chưa cao, chủ yếu được xử lý bằng cách đốt đồng ruộng, trong khi người nông dân có thể ủ rơm rạ để làm phân bón cho cây trồng và nấm rơm.

Bên cạnh đó, chất thải nguy hại của sản xuất lúa gạo cũng tạo ra nhiều áp lực đối với môi trường. Đó là trường hợp bao gói, chai, lọ thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng bị vứt thẳng xuống kênh mương, ruộng đồng gây ô nhiễm môi trường nước, đất, không khí, gây nguy hiểm cho sức khỏe con người.

14aHoạt động chăn nuôi phát sinh lượng lớn chất thải ra môi trường. Ảnh: Katie

Nâng cao nhận thức và trách nhiệm

Thực trạng sản xuất nông nghiệp và phát sinh chất thải rắn trong sản xuất cho thấy môi trường sản xuất và môi trường sống đang chịu nhiều áp lực. Đồng thời, những bất cập này đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của tỉnh. Vì vậy, các ngành, địa phương, trực tiếp là đảng bộ cơ sở phải tập trung làm tốt hơn nữa công tác vận động, đẩy mạnh, nâng cao nhận thức cho toàn thể cộng đồng về trách nhiệm, nghĩa vụ trong quản lý nhà nước. , bảo vệ môi trương. Trong sản xuất cần tuân thủ khuyến cáo, đào tạo ngành quản lý và áp dụng các quy trình, mô hình chuyển giao.

Thời gian qua, ngành TN&MT đã tăng cường phối hợp với các tổ chức đoàn thể như hội nông dân, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh, đoàn thanh niên cấp tỉnh… tổ chức tập huấn và triển khai nhân rộng mô hình. thùng ủ rác thải sinh hoạt cho các hộ gia đình trên địa bàn tỉnh; Chuyển giao kỹ thuật cho hàng ngàn nông dân.

Đồng thời, ngành TN&MT tăng cường đầu tư, tập hợp các doanh nghiệp xây dựng bể thu gom bao gói thuốc BVTV sau sử dụng và định kỳ thu gom, xử lý theo quy định. Mô hình này được áp dụng tại các vùng sản xuất lúa lớn của tỉnh như xã Vĩnh Thanh, Vĩnh Phú Đông (huyện Phước Long); Châu Thới, Châu Hưng A (huyện Vĩnh Lợi); Ninh Quới, Ninh Quới A (H. Hồng Dân); xã Vĩnh Bình, Vĩnh Mỹ B (huyện Hòa Bình) và bước đầu đã mang lại những kết quả rất đáng khích lệ. Qua đó, góp phần quan trọng vào các tiêu chuẩn quản lý và bảo vệ môi trường trong xây dựng nông thôn mới phát triển, nông thôn mới kiểu mẫu.

Ngoài việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong toàn cộng đồng, các ngành, địa phương còn khuyến khích nông dân tái sử dụng, tái chế chất thải rắn sản xuất nông nghiệp, coi chất thải như một “tài nguyên”. Phải coi đây là giải pháp quan trọng, cấp bách để giảm thiểu ô nhiễm do chất thải rắn. Hoạt động tái chế chất thải rắn được một số ngành, lĩnh vực tổ chức tốt như: Câu lạc bộ thu gom rác thải nhựa, câu lạc bộ thu gom túi ni lông, ủ rơm trồng nấm, sản xuất củi trấu. Làm khí sinh học từ chất thải chăn nuôi như phân lợn, gà, phân trâu, bò…; Ủ phân vi sinh và nuôi trùn quế.

Các mô hình hiệu quả, cách làm tốt về quản lý, xử lý chất thải rắn cần được nhân rộng trong nhân dân; Đồng thời, coi bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của toàn cộng đồng.

Bên cạnh phát triển chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cũng tạo ra một lượng lớn CRT từ tổng diện tích canh tác 142.140 ha vào năm 2021. Đặc biệt, các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh thải ra môi trường một lượng lớn chất thải và nước thải. Đó là lượng bùn đáy ao trong xử lý ao nuôi, đóng gói thức ăn, thùng chứa hóa chất, chai lọ hóa chất, chế phẩm sinh học, v.v.

Hiện nay, hầu hết các bao bì, dụng cụ chứa đựng, chai lọ hóa chất nuôi tôm, cua, chế phẩm sinh học phát sinh trong quá trình nuôi cá… thường được các hộ dân thu gom, tái sử dụng. được sử dụng hoặc thải trực tiếp vào các kênh lân cận. Và các đơn vị chức năng đã có biện pháp thu gom, lưu giữ và xử lý theo quy định của gia đình

Đặc biệt đối với bùn thải, một số hộ dân tận dụng để san ủi, lấp ao, bón cây trồng… hoặc xây dựng hầm biogas để tạo khí gas phục vụ sinh hoạt; Số hộ còn lại bơm thải trực tiếp ra kênh mương, hố ga gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường.

Trần Thành (Bài viết sử dụng tài liệu Sở Tài nguyên và Môi trường)